Linux işletim sistemlerinde boş klasörleri (dizinleri) silmek için rmdir komutu kullanılmaktadır. Bu komut yanlışlıkla dolu klasörlerin silinmesini engellemek için oluşturulmuştur. Not= İçinde herhangi bir dosya olan klasörü bu komut ile silmemiz mümkün değildir. Sadece boş olan klasörleri silmek için bu komutu kullanabiliriz. Dolu olan bir klasörü silmek için kullanılan komutu ilerleye bölümlerde öğreneceğiz.
Komutun Kullanımı; rmdir klasör-ismi Örnek1; rmdir deneme Yukarıda yazdığımız komut ile sistemimizde yer alan deneme isimli boş klasörü silmiş olduk. Dolu bir klasörü silmeye çalıştığımızda hata mesajı karşımıza çıkacaktır. Eğer herhangi bir hata mesajı almıyorsak sildiğimiz klasör boştur ve işlemimiz gerçekleşmiştir.
Örnek 2; rmdir deneme/ders Yukarıdaki komut ile deneme klasörünün içinde yer alan ve içi tamamen boş olan ders isimli klasörü silmiş olduk. Konumunu bildiğimiz boş klasörleri bu şekilde silebiliriz. Bu örnekte deneme isimli klasörü rmdir komutu ile silmeye çalışsaydık hata mesajı alacaktık. Bunun nedeni deneme isimli klasörün içinin dolu olmasıdır (deneme isimli klasör içinde ders klasörü bulunmaktadır).
Örnek3; rmdir test1 test2 test3 Bu komut ile bulunduğumuz dizinde yer alan test1,test2 ve test3 isimli boş klasörleri silmiş olduk. Birden fazla boş klasörü bir komut ile bu şekilde silebiliriz.
Linux’ta boş klasör (dizin) oluşturmak için mkdir komutu kullanılmaktadır. Bu komut ile istediğimiz konumda boş klasörler (dizin) oluşturmamız mümkündür. Bu komut Windows işletim sistemlerinde de kullanılmaktadır. Linux işletim sistemlerinde kullanılan mkdir komutunun alabileceği parametreler şu şekildedir;
PARAMETRELER
-p Eğer belirtilen üst dizin yoksa bu dizinleri de oluşturur. Üst dizinler var ise herhangi bir hata mesajı göstermez. -v Oluşturulan her dizini ekranda gösterir. -m Oluşturulan dizinin erişim izinlerini belirtmek için kullanılır. Erişim izinleri sayısal olarak belirtilmelidir (chmod komutu ile. Bu komutun kullanımını ilerleyen bölümlerde detaylı bir şekilde öğreneceğiz).
Komutun Kullanımı; mkdir klasör_adı Örnek; mkdir deneme Yazdığımız bu komut ile bulunduğumuz klasör içinde deneme adında bir tane yeni boş klasör oluşturmuş olduk. Sistemimizde bulunan herhangi bir klasörün içine boş bir klasör oluşturmamızda mümkündür. Bu işlem için aşağıdaki örnekteki yapıda bir komut yazmamız yeterli olacaktır; mkdir /deneme/ders Yukarıda yazdığımız komut ile daha önce sistemimizde yer alan deneme isimli klasörümüzün içine ders adında bir tane boş yeni klasör oluşturmuş olduk. Not= Sistemimizde olmayan bir klasörün içine mkdir komutu ile yeni bir klasör oluşturmak istediğimizde sistem bize hata mesajı verecektir. Eğer herhangi bir hata mesajı almıyorsak işlemimizi doğru yapmışız demektir.
Örnek2; mkdir –p deneme/dersler/yedekler Yukarıdaki örnekte deneme/dersler dizinleri sistemimizde varsa sadece yedekler dizini oluşturulmuş olacaktır. Eğer belirttiğimiz bu dizinler yoksa bütün dizinler yazdığımız şekilde oluşturulmuş olacaktır. –P parametresini mkdir komutu ile bu amaçla kullanılmaktadır.
Örnek3; mkdir deneme1 deneme2 Yukarıdaki örnekte deneme1 ve deneme2 adında iki adet boş klasör oluşturmuş olduk. Bu şekilde birden fazla boş klasör oluşturabiliriz.
Not: İçinde bulunduğumuz klasörün içinde dosya veya klasör oluşturabilmemiz için o an sisteme bağlantı yaptığımız kullanıcının yazma yetkisinin olması gerekmektedir. Dosya ve klasör izinleri ile ilgili bilgiler ilerleyen bölümlerde verilecektir. Örnek4; mkdir m- 444 deneme Yukarıdaki örnekte izni 444 olan bir klasör oluşturmuş olduk. Buradaki izin değerini (444) ilerleyen bölümlerde detaylı bir şekilde öğreneceğiz.
help komutu Herhangi bir Linux komutu hakkında bilgi almak istiyorsak help komutunu kullanabiliriz. Bu komutu kullanarak Linux yönetimi için kullanılan komutlar hakkında kısa bilgileri ekranda gösterebilmemiz mümkündür.
Komutun Kullanımı; help komut_ismi
Örnek; help mkdir Yukarıdaki örnekte mkdir komutu hakkındaki bilgileri ekranda göstermiş olduk.
man komutu Linux işletim sistemlerinde kullanılan komutlar hakkında detaylı bir şekilde bilgi almak istiyorsak man komutunu kullanmamız gerekmektedir. Bir önceki bölümde öğrendiğimiz help komutu ile kısa bilgi alabiliyorken man komutu ile daha detaylı bir şekilde bilgi alabilmemiz mümkün olmaktadır.
Komutun Kullanımı; man komut_ismi
Örnek; man ls Yukarıdaki örnekte Linux’ta kullanılan ls komutu ile ilgili detaylı bir şekilde bilgiyi ekranda yazdırmış olduk. Not: Çıktıda yer alan bilgiler İngilizce olarak karşımıza gelecektir.
Linux’ta kullanılan temel komutları öğrenmeye başlamadan önce bu işletim sisteminin yönetimi için faydalı olabilecek bazı tuş kombinasyonlarını öğrenmede fayda vardır. Linux işletim sistemlerinde kullanılan bazı kısayol tuş kombinasyonları şu şekildedir;
Yukarı-Aşağı ok Tuşları Daha önceden girmiş olduğumuz komutlar arasında gidip gelmemizi sağlar.
Tab Tuşu Yazmakta olduğumuz komutu otomatik olarak tamamlar. Örnek olarak his yazıp tab tuşuna bastığımızda history komutu tamamlanmış olacaktır.
Ctrl Alt Delete Tuşları Bu tuşlara birlikte bastığımız zaman sisteme reset (reboot) atmış oluruz. Bu tuş kombinasyonu reboot komutunun işlevini görmektedir.
Ctrl C Tuşları Çalıştırılan komutu durdurmak için kullanılır.
Ctrl Z Çalışmakta olan komutu arka plana gönderir.
Shift Insert Yapıştırma işlemini klavyeden yapmaya yarar.
Mause Sağ Tuş Başka bir pencereden kopyalanmış olan yazıyı Linux komut ekranına yapıştırmak için bu tuş kullanılmalıdır.
Shift + PgUp Komut ekranındaki çıktıda ileri geri doğru hareket etmemizi sağlar (Ekranda çıkmış olan yazıları görmek için kullanabiliriz).
Linux işletim sistemlerinde dizin (klasör) ya da dosya isimlendirme yaparken bazı kurallara çok dikkat etmemiz gerekmektedir. Bu kurallar şu şekildedir; • Linux işletim sistemlerinde bir dosyaya veya dizine en fazla 256 karakter uzunlukta isim verebiliriz. Bu değeri geçmemiz mümkün değildir. • İsimlendirme yaparken tire (-), alt tire (_) gibi karakterleri kullanmamızın herhangi bir sakıncası yoktur. • Dosya veya klasöre isim verirken Linux kabuğu için özel anlamları olan *, boşluk, ? gibi karakterleri kullanmamamız gerekmektedir. • Bu işletim sistemini web sunucu olarak kullanıyorsak web sitemize ait dosyalara isim verirken Türkçe karakterler kullanmamamız gerekmektedir. Aksi durumda web sayfamız istemci tarafından görüntülenmeyecektir. Linux işletim sistemlerinde dosya veya dizin (klasör) isimlendirmesi yaparken bu kurallara çok dikkat etmemiz gerekmektedir. Aksi durumda sorunlar yaşamamız kaçınılmazdır.
Linux’ta geçici dosyalar, sistemde oluşturulan kullanıcılara ait dosyalar, sistem yapılandırma dosyaları belirli dizinlerde yer almaktadır. Bu bölümde Linux dosya sistemi hakkında detaylı bir şekilde bilgi alabileceksiniz. Linux sistemlerin dosya yapısı genel olarak şu şekildedir;
/etc Sistem yapılandırma dosyaları bu dizin altında bulunmaktadır. Bu dizinin içinde çalıştırılabilir dosyaların bulunmaması gerekmektedir. Bu dizin altında bulunan bazı önemli dosyalar ve bu dosyaların işlevleri şu şekildedir;
skel Burada yer alan dosyalar kullanıcı hesabı oluşturulduğunda kullanıcının ev dizinine otomatik olarak kopyalanmaktadır.
Passwd Sistemimizde yer alan kullanıcıların hesap bilgilerinin (Kullanıcı ismi ve şifre vb) tutulduğu dosyalar yer almaktadır.
Fstab Linux’ta açılış esnasında işlenecek dosyalar burada yer almaktadır.
Group Kullanıcıların yer aldığı gruplar ile ilgili bilgilerin tutulduğu dosyalar bulunmaktadır.
Motd Sistemde yer alan herhangi bir kullanıcı sisteme giriş yaptıktan sonra ekranda gösterilmesi istenen mesaj burada tutulmaktadır.
Profile Kullanıcı sisteme girdiği zaman çalıştırılan dosyalar yer almaktadır.
Shells Sistemde kullanılabilecek kabuk isimleri yer almaktadır.
Login.access Sisteme yapılan girişlerin kullanıcı bazında sınırları ile ilgili ayarların yer aldığı dosyalar tutulmaktadır
/bin Sistemin açılışı ve kontrolü için gerekli olan komutların yer aldığı dosyalar /bin dizininde tutulmaktadır.
/dev Linux çekirdeğinde desteklenen her türlü aygıta ait dosyalar bu dizinde yer almaktadır. Aygıt kurulumlarında gerekli dosyalar bu dizine yerleştirilmektedir.
/home Sistemde bulunan kullanıcılara ait dosyalar bu dizinde yer almaktadır. Linux işletim sistemlerinde oluşturulan her kullanıcı için home dizinin içinde kullanıcıya ait bir dizin otomatik oluşmaktadır. Örnek olarak sistemimizde Onur adında bir kullanıcı oluşturduğumuzda bu kullanıcıya ait dosyalar home/onur dizinin içinde yer alacaktır.
/lib Kütüphane dosyaları bu klasör içinde tutulmaktadır.
/mnt Geçici olarak mount edilen dosya sistemleri bu dizin içinde tutulmaktadır.
/proc Sistem bilgilerinin yer aldığı dosyalar /proc dizini içinde tutulmaktadır. Örnek olarak sistemimizde yer alan işlemci ile ilgili bilgi almak istediğimizde bu dizinin içinde yer alan cpuinfo dosyasını okumamız gerekmektedir. Bu dizin altında bulunan bazı önemli dosyalar ve bu dosyaların işlevleri şu şekildedir;
Devices Linux işletim sistemi çekirdeğinde desteği bulunan aygıt sürücü bilgileri burada yer almaktadır.
Dma Hangi dma kanallarının kullanıldığını belirtir.
Filesystems Linux işletim sistemi çekirdeğinde desteği bulunan dosya sistemleri ile ilgili bilgilerin yer aldığı dosyalar bulunmaktadır.
Kcore Sistem hafızasının görüntüsü ile ilgili bilgilerin yer aldığı dosyalar bulunmaktadır.
/root Sistem yetkilisinin ev dizinidir. Güvenlik için root kullanıcısı dışında hiçbir kullanıcıya erişim izni verilmemelidir.
/tmp Geçici dosyaların tutulduğu dizindir. Bu dizinde yer alan dosyalar uzun süre silinmediğinde diskte fazla yer kaplayabilmektedir. Belirli aralıklarda içinin silinmesi önerilmektedir.
/usr Önemli sistem dosyalarının bazıları /usr dizinin içinde yer almaktadır. Bu dizin altında bulunan bazı önemli dosyalar ve bu dosyaların işlevleri şu şekildedir;
Lib Bazı kütüphaneler burada bulunmaktadır.
Man Man dosyaları yer almaktadır.
Src Bazı kaynak dosyaları ve Linux çekirdeğini oluşturan kodları içeren dizinler bulunmaktadır.
/var Sürekli olarak değişen sistem dosyaları bu dizin altında tutulmaktadır.
