Kategori arşivi: Linux

Linux Disk Bölümleme

Linux işletim sistemlerinde fdisk kullanarak kolay bir şekilde disk bölümlemesi yapabiliriz. Bu yazıda bu işlemin nasıl yapılacağını detaylı bir şekilde anlatacağız.

Linux’ta Disk Bölümleme Nasıl Yapılır?

Bu işlemin adımları genel olarak aşağıdaki gibidir;

1-) Linux’ta disk bölümleme işlemi root yetkisi gerektiğinden dolayı ilk olarak aşağıdaki komutu uygulayarak root yetkisine sahip oluyoruz;

sudo su
veya
su

Bu komuttan sonra bizden root şifresi istenecektir. Root şifresini girdikten sonra root yetkisine sahip olacağız. Artık her komutta sudo veya su komutunu uygulamamıza gerek kalmayacaktır.

2-) İlk olarak sistemimizde yer alan diskleri ve disk bölümlerini ağaç yapısında görüntülemek için lsblk komutunu uyguluyoruz;

Disklerimiz sda, sdb şeklinde gözükecektir. Disk bölümleri (partiton) ise sda1, sda2, sdb1 şeklinde gözükecektir. Bu isimlendirme yapınıza göre değişebilir. Görselde de gözüktüğü gibi bizim sdc isminde 4 GB’lık bölümlenmemiş bir diskimiz bulunmaktadır. Bu diski bölümlendireceğiz.

3-) Fdisk kullanarak disk bölümlendirmek için ilk olarak aşağıdaki komutu uyguluyoruz;

fdisk /dev/sdc

Bu komuttan sonra bizden birkaç bilgi istenerektir. Bu bilgiler;

Command (m for helped): Bu bölümü n tuşuna basıp enter yaparak geçiyoruz.
Partition number: P (primary partition) tuşuna basıp enter yapıyoruz.
Partition number: Bu bölümü enter yaparak geçebiliriz. Bu bölümden partitionu numaralandırabiliriz (sdc1, sdc2). Boş bıraktığımızda default olarak bir değer atanır (Bizim örneğimizde partition ismi sdc1 olacaktır).
First sector: Enter yaparak geçiyoruz.
Last sector: Partition boyutunun ne olmasını istiyorsak burada belirtiyoruz. Boş bırakıp enter yaparsak boştaki tüm alan kullanılacaktır. Biz tüm alanı kullanacağımız için bir değer yazmadan enter yapıyoruz. Eğer 2GB’lık bir alan kullanmak isteseydik +2G yazıp enter yapmamız yeterli olacaktı.
Command (m for helped): Yaptığımız değişiklikleri kaydetmek için bu bölümde w tuşuna basıp enter yapıyoruz.

4-) Oluşturduğumuz partitionu görüntülemek için tekrar lsblk komutunu uyguluyoruz.

5-) Oluşturduğumuz partitionu Linux disk yapısında biçimlendirmek için aşağıdaki komutu uyguluyoruz;

mkfs.ext4 /dev/sdc1

6-) Son olarak partitionu kullanmak için mount işlemini yapıyoruz. Bu işlem için ilk olarak bulunduğumuz konumda yenidisk isimli bir klasör oluşturuyoruz ve bu klasör içine partitionu mount ediyoruz. Bu işlem için aşağıdaki komutları uygulamamız yeterli olacaktır;

mkdir yenidisk
mount /dev/sdc1 yenidisk

Evet artık partitionu kullanabiliriz. Tekrar görüşmek üzere.

Centos Selinux Kapatma

Selinux, Linux çekirdeği ile oluşturulmuş işletim sistemlerinin çoğunda entegre olarak bulunan bir güvenlik kontrol servisidir. Bu servis bazı uygulamaların çalışmasını engelleyebilir. Seliux’un aktif olması hosting kontrol panellerinin kurulumu sırasında veya başka servislerin çalıştırılmasında sorun çıkarabilmektedir. Bu durumda Selinux’u devre dışı bırakmamız gerekmektedir. Centos işletim sistemlerinde Selinux’u devre dışı
bırakmak için yapılması gereken işlemleri bu yazıda öğreneceğiz;

1-) Bu işlemi yapmak için root yetkisine sahip olmamız gerekmektedir. Bunun için ilk olarak aşağıdaki komutu uyguluyoruz ve root şifremizi giriyoruz;

su

Direkt root olarak bağlantı yaptıysak bu aşamayı uygulamamıza gerek yoktur.

2-) Daha sonra aşağıdaki komutu uygulayarak selinux ayarlarının yer aldığı dosyayı açıyoruz;

nano /etc/selinux/config

3-) Açılan dosyanın içinden;

SELINUX=enforcing yazan yeri SELINUX=disabled olarak değiştiriyoruz ve dosyayı kaydetmek için önce CTRL + X tuşlarına birlikte basıyoruz. Daha sonra Y tuşuna basıp enter yapıyoruz.

Bu işlemlerden sonra Selinux kapanmış olacaktır. Tekrar görüşmek üzere. Şimdilik hoşçakalın.

Cisco Switch Port Hızı Değiştirme

Cisco switchlerde portların hızlarını değiştirebilmemiz mümkündür. Bu işlem için switche bağlanıp aşağıdaki işlemleri uygulamamız yeterli olacaktır;

1-) İlk olarak switchte enable mod üzerinden aşağıdaki komutu uygulayarak fastEthernet0/1 portunun hızını kontrol ediyoruz.

enable
show int fast0/1

Görüntüde de gözüktüğü gibi port hızı 100Mb/s olarak ayarlı durumda. Bu portun hızını değiştirelim.

2-) Port hızını 10Mb/s olarak ayarlamak için aşağıdaki komutları uyguluyoruz;

conf term
int fast0/1
speed 10
exit
exit

3-) Tekrar enable mod üzerinden birinci adımdaki kodu uyguluyoruz ve ilgili portun hızını tekrar kontrol ediyoruz;

show int fast0/1

Görüntüde de gözüktüğü gibi port hızı 10Mb/s olarak değişmiş durumda. Cisco ile ilgili konularımıza devam edeceğiz. Bizi takip etmeye devam edin.

Linux Kullanıcıyı Gruba Ekleme

Linux’ta kullanıcı ekleme işleminin nasıl yapıldığını daha önceden öğrenmiştik. Bu yazıda hem bu işlemi tekrar edeceğiz hem de bir kullanıcıyı gruba nasıl dahil edeceğimizi öğreneceğiz. Şimdi bu işlemler için uygulamamız gereken komutları öğrenelim;

1-) İlk olarak aşağıdaki komutları sırasıyla uyguluyoruz;

sudo useradd -m selin
sudo passwd selin

Burada ilk komut ile sistemimize selin isimli bir kullanıcı oluşturmuş olduk. Bu komuttan sonra bizden root kullanıcısının şifresi istenecektir. Root şifresini girdiğimizde kullanıcı eklenmiş olacaktır. İkinci komutta ise selin isimli kullanıcıya şifre tanımlamış olduk.

2-) Oluşturduğumuz kullanıcıyı sistemde görüntülemek için aşağıdaki komutu kullanabiliriz;

grep selin /etc/passwd

Kullanıcımızın eklenmiş olduğunu gördük.

3-) Şimdi arge isimli bir grup oluşturalım;

sudo groupadd arge

4-) Son olarak selin isimli kullanıcıyı arge grubuna dahil edelim;

sudo usermod -a -G arge selin
grep arge /etc/group

Burada ilk komut ile selin isimli kullanıcıyı arge grubuna eklemiş olduk. İkinci komut ile de grubundaki kullanıcıları kontrol etmiş olduk. Görüntüde gözüktüğü gibi kullanıcı gruba eklenmiş durumda.

Linux ile ilgili konularımıza devam edeceğiz. Bizi takip etmeye devam edin.

Ubuntu Server 20.04 LTS Kurulumu

Ubuntu, Linux alt yapısı ile geliştirilmiş, ücretsiz bir işletim sistemidir. Bu işletim sistemi kişisel bilgisayarların yanı sıra sunucularda ve akıllı telefonlarda kullanılması için çalışmalar yapılmıştır. Bu yazıda Ubuntu’nun sunucu platformları için geliştirilmiş olan Ubuntu Server 20.04 LTS sürümünün kurulumunu detaylı bir şekilde anlatacağız.

Ubuntu Server kurulumu için iso dosyasını internet üzerinden indirdikten sonra bu dosyayı bir usb bellekten veya dvd’den boot olacak şekilde yazdırmamız gerekmektedir. Sanal makineye kurulum yapmak için sadece iso dosyasını elde etmemiz yeterli olacaktır. Bilgisayarımızı veya sunucumuzu Ubuntu server medyasından boot yaptıktan sonra bu işletim sisteminin kurulumu için aşağıdaki adımları uygulamamız yeterli olacaktır;

1-) Ubuntu Server kurulum aşamasında karşımıza gelen ilk ekrandan işletim sisteminin dilini seçmemiz gerekmektedir. Burada English yazan yerin üstüne gelip enter yapıyoruz.

2-) Gelen ekranda klavyemizin dilini seçmemiz gerekmektedir. Burada Layout yazan yerin üstüne gelip enter tuşuna basıyoruz.

3-) Gelen ekradan Turkish yazan yeri seçip enter tuşuna basarak klavyemizi Türkçe olarak tanımlıyoruz.

4-) Görüldüğü gibi Turkish seçili duruma geldi. Done yazan yerin üstüne gelip enter yaparak kuruluma devam ediyoruz.

5-) Ağ kartı ip yapılandırma ekranı karşımıza gelecektir. Bu bölüm varsayılan olarak dhcp sunucudan ip alacak şekilde ayarlıdır. Biz sabit ip tanımlaması yapmak için ağ kartı isminin üstüne gelip enter tuşuna basıyoruz.

6-) Açılan alt bölümden Edit IPv4 yazan yere tıklıyoruz.

7-) Gelen ekranda IPv4 Method yazan bölümden Manuel yazan yeri seçiyoruz.

😎 Gelen ekranda ip ayarlarını aşağıdaki görseldeki gibi yapımıza uygun olarak dolduruyoruz;

Subnet: Bu bölüme CIDR olarak tanımlama yapmamız gerekmektedir. Biz bu cihazı networkte 10.0.2.0/24 ağına alacağımız için subneti bu şekilde tanımladık. Buradaki 10.0.2.0 değeri ağ adresimizi /24 değeri subneti belirtmektedir 255.255.255.0’la aynı anlama gelmektedir.
Address: Bu bölüme sunucuya vereceğimiz sabit ip değerini giriyoruz.
Gateway: Ortamımızda modem veya router bulunuyorsa bu cihazın ip adresini buraya giriyoruz.
Name Server: Bu bölüme dns sunucu adreslerini giriyoruz. Biz örneğimizde Google dns sunucu adresini girdik.

Gerekli tanımlamaları yaptıktan sonra Save butonuna tıklıyoruz.

9-) Ortamımızda Proxy varsa gelen ekranda proxy adresini girebiliriz. Biz bu bölüme bir değer girmeden Done diyerek geçiyoruz.

10-) Configure ubuntu archive mirror ekranında bir değişiklik yapmadan Done diyerek geçiyoruz.

11-) Kurulum için disklerimizi yapılandırabileceğimiz bölüm karşımıza gelecektir. Bu bölümü Use an entire disk yazan yeri seçip devam edersek disk yapısı lvm olarak sistem tarafından otomatik olarak yapılandırılacaktır. Biz detaylı bir kurulum yapacağımız için bu bölümü Custom storage layout yazan yeri seçerek ve Done yaparak kuruluma devam ediyoruz.

12-) Gelen ekranda ilk olarak lvm yapısında volume grup oluşturmak için Create volume group yazan yerin üstüne geliyoruz ve enter yapıyoruz.

13-) Gelen ekranda ilk olarak Name bölümüne volume grup için bir isim veriyoruz. Varsayılan olarak bırakabiliriz. Daha sonra Device bölümünden volume grup içine eklemek istediğimiz diski veya diskleri seçiyoruz. Bizim yapımızda 33 gb lık bir tane disk olduğu için sadece bu diski seçtik. Daha sonra Create yazan bölümün üstüne gelip enter yaparak işlemi tamamlıyoruz.

14-) Gelen ekranda oluşturduğumuz volume grubumuzu görüyoruz ve bu ekrandan Back diyerek geri dönüyoruz.

15-) Done diyerek disk yapılandırma aşamasına devam ediyoruz.

16-) Gelen ekradan /boot (işletim sisteminin boot olması için gerekli dosyalar bu bölümde olacaktır) ve / (sistem ile ilgili tüm dosyalar bu alanda barınacaktır) olarak iki adet logical volume grubun otomatik oluştuğunu üst tarafta görüyoruz. Bu bölümlerin boyutları sistem tarafından otomatik olarak oluşturulacaktır. İstersek bu boyutları arttırıp azaltabiliriz. Lvm yapısının güzelliği burada ortaya çıkıyoruz. Bu sayfada Free space bölümünden yaklaşık olarak 12 gb lık alanın boşta olduğunu görüyoruz. Biz örnek olması açısından /var dizini için logical volume oluşturacağız ve bu boştaki 12 gb lık alanı bu bölüme atayacağız. Bu işlem için Used Device bölümünden daha önce oluşturmuş olduğumuz Volume group un üstünde gelip enter tuşuna basıyoruz.

17-) Açılan alt bölümden Create Logical Volume yazan yerin üstünde enter tuşuna basıyoruz.

18-) Açılan ekranda Name bölümüne logical volume için bir isim giriyoruz. Size bölümüne oluşturduğumuz logical volume nin boyutunu giriyoruz. Biz 12 gb ın tamamını kullanacağımız için bir değer girmiyoruz (boş bırakmak tüm alanı kullan anlamına gelmektedir). Burada Format bölümünü ext4 olarak bırakıyoruz. Bu Linux’un desteklediği disk formatıdır. Mount bölümünden /var yazan yeri seçiyoruz ve Create yapıp logical volume oluşturma işlemini tamamlıyoruz.

19-) Eklediğimiz logical volume bölümü gözükmektedir. Kurulum işlemine devam etmek için Done yapıyoruz.

20-) Karşımıza bir uyarı mesajı gelecektir. Bu uyarı mesajında disklerin formatlanacağı ve içindeki verilen silineceği uyarısı yapılmaktadır. Bu bölümü Continue yaparak geçiyoruz ve işlemi onaylıyoruz.

21-) Kullanıcı ekleme bölümü karşımıza gelecektir. Bu bölümde gerekli alanları dolduruyoruz ve Ubuntu’da kurulum sonrası login olacağımız bir hesap oluşturuyoruz.

22-) Eğer sisteme ssh ile uzaktan bağlantı yapacaksak gelen ekranda Install OpenSSH Server yazan yeri seçiyoruz. Biz bu alanı seçmeden Done yaparak kuruluma devam ediyoruz.

23-) Kurmak istediğimiz servislerin listesinin olduğu bir ekran karşımıza gelecektir. Bu bölümden kurmak istediğimiz servisleri seçip devam edebiliriz. Bu servisleri istediğimiz zaman kurabiliriz. Bura herhangi bir seçim yapmadan Done diyerek devam ediyoruz.

24-) Ubuntu Server kurulumu başlayacaktır.

25-) Kurulum tamamlandığında Reboot Now aktif olacaktır. Bu bölümün üstüne gelip enter yaptığımızda sistemimiz yeniden başlayacaktır ve işletim sistemi kurulu olarak karşımıza gelecektir.

Ubuntu Server kurulum işlemi bu şekildedir. Linux ile ilgili konularımıza devam edeceğiz. Bizi takip etmeye devam edin.

Linux Kullanıcıya Root Yetkisi Verme

Linux işletim sistemlerinde kullanıcıya root yetkisi vermek için /etc dizini içinde yer alan sudoers dosyasına root yetkisi vermek istediğimiz kullanıcıyı tanımlamamız gerekmektedir. Şimdi bu işlem için uygulamamız gereken adımları detaylı olarak öğrenelim;

1-) İlk olarak sistemimizde deneme isimli kullanıcı oluşturmak için aşağıdaki komutu uyguluyoruz. Bu kullanıcıya root yetkisi vereceğiz;

sudo adduser deneme

Bu komuttan sonra bizden root kullanıcımızın şifresi istenecektir. Kullanıcı ekleme işlemi root yetkisi gerektiğinden dolayı gerekli şifreyi girmeliyiz. Root şifremizi girdikten sonra yeni kullanıcının bilgilerini girmemiz istenecektir. Bu bilgilerden önemli olanları şunlardır

New password: Deneme kullanıcısı için tanımlamak istediğimiz parolayı giriyoruz.
Retype password: Parolanın tekrarını giriyoruz.
Full name: Oluşturduğumuz deneme isimli kullanıcının tam ismini giriyoruz.
Diğer alanları hiçbir değer girmeden enter yaparak geçebiliriz. En son aşamada bizden yeni eklediğimiz kullanıcının bilgilerinin doğruluğunu onaylamamız istenecektir. Y tuşuna basıp enter yaptığımızda deneme isimli kullanıcı eklenmiş olacaktır.

2-) Yeni kullanıcıyı ekledikten sonra bu kullanıcıya root yetkisi vermek için aşağıdaki komutu uygulayarak etc dizini içinde yer alan sudoers dosyasını açıyoruz;

sudo nano /etc/sudoers

3-) Açılan dosyada aşağıdaki bölümü buluyoruz. Bu bölümde root kullanıcısının tanımının altına deneme kullanıcısı için root yetkisi tanımını giriyoruz;

#User privilege specification
root ALL=(ALL:ALL) ALL
deneme ALL=(ALL:ALL) ALL

Gerekli tanımlamayı yaptıktan sonra dosyayı kaydetmek için ilk olarak CTRL + X tuşlarına birlikte basıp daha sonra Y tuşuna basıp enter yapıyoruz.

Bu işlemden sonra kullanıcıya root yetkisi vermiş olacağız.